میراثی در دل کربلا؛ بازخوانی آیین‌های عاشورایی در قامت سرمایه‌های هویتی

احمد یوسفی رئیس اداره میراث فرهنگی در یادداشتی برای پایگاه اطلاع رسانی «ناب خبر»؛به تبین جایگاه آیین های عاشورایی در میراث معنوی خوزستان پرداخت.متن کامل این یاداشت به شرح زیر است :

واقعه کربلا برای مسلمانان جهان ــ به‌ویژه شیعیان ــ صرفاً یک رویداد گذرا در تقویم نیست. کربلا درس شهادت، ایثار و جانفشانی انسان در برابر بزرگ‌ترین دشمن درون، یعنی «هوای نفس» است. در کربلا، انسان می‌آموزد که چگونه می‌تواند بر میل‌های شخصی، ترس‌ها و تردیدها غلبه کند تا راه حقیقت را پیش بگیرد. از همه مهم‌تر، کربلا یادآور «نصرتِ دین خدا» است؛ نصرتی که با قیام امام حسین (ع) و یاران باوفایش شکل گرفت و به الگوی جاودانه‌ای برای آزادیِ معنوی بدل شد.

به همین دلیل است که مردم مسلمان جهان، به‌خصوص شیعیان و ایرانیان، برای زنده نگه داشتن این پیامِ بزرگ، به گونه‌های مختلف به ذکر و یاد استشهاد اباعبدالله الحسین (ع) می‌پردازند. در استان خوزستان نیز این پیوند تاریخی و روحی، در قالب آیین‌های گوناگون جلوه‌گر می‌شود؛ آیین‌هایی همچون «علم‌گردانی»، «سبیل‌العطشان»، «یوم‌العباس»، «مُردالروس» (آیین بازگرداندن سرهای مطهر شهدای کربلا) و دیگر مناسکی که هر کدام حامل روایت‌های متفاوتی از حماسه کربلا هستند.

در واقع، آنچه امروز در اقلیم خوزستان مشاهده می‌شود، تنها یک مراسم ساده نیست، بلکه زبانِ زنده‌ی میراث معنوی است. آیین‌ها پلی هستند میان گذشته و حال، و پیوندی میان ایمان و زندگی روزمره. از همین رو، بخشی از این آیین‌ها بنا بر ظرفیت و ارزش والای فرهنگی‌شان، در فهرست میراث معنوی ملی نیز به ثبت رسیده‌اند؛ نه به عنوان یک «سنت» صِرف، بلکه به عنوان یک سرمایه هویتی که با هر بار اجرا، معنای آن در کالبد جامعه تازه می‌گردد.

کربلا به ما آموخته است که شهادت پایان نیست، بلکه آغاز یک حرکت است. آیین‌های عاشورایی خوزستان نیز همین پیام را با شور جمعی، حضور مردم و تداوم روایت به عصر حاضر منتقل می‌کنند تا نسل‌های آینده بدانند که میراث واقعی، تنها در سنگ و بنا خلاصه نمی‌شود، بلکه ریشه در جان و اندیشه انسان دارد.

نویسنده :احمد یوسفی رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان کارون